Viễn Du Ký Sự–kỳ 47

 Ký Sự của Thanh Hà

Đà Lạt Ngàn Thông (tiếp theo II)

*Lắng nghe chiều xuống thành phố mộng mơ

Màu lam tím Đà Lạt sương phố mờ

Từng đôi đi trên phố vắng/ Bước chân êm giữa không gian

Hoàng hôn của màn đêm

          *Đứng trên triền dốc nhìn xuống đồi thông

Hàng cây thắm màu đèn lên phố phường…

(Đà Lạt Hoàng Hôn, nhạc Minh Kỳ & Dạ Cầm)

A/-

Đà Lạt được bác sĩ hai quốc tịch Thuỵ Sĩ-Pháp Alexandre Yersin thành lập năm 1893 (cách nay 133 năm) khi ông khám phá cao nguyên Lâm Viên.

Là người có công tìm ra vi khuẩn gây bệnh dịch hạch. Ông còn thành lập trường Đại học Y khoa Hà Nội đầu tiên. Năm 2024 chúng tôi có đến viếng mộ ông trên ngọn đồi nhỏ Suối Dầu–Nha Trang. Được người dân xóm Cồn Nha Trang thờ kính, gọi ông bằng tên thân mật “thầy Năm”.

Tôi từng đến Đà Lạt hai lần trong cùng một năm 1990. Lâu quá chỉ man mán nhớ có thăm vài nơi như biệt thự nghỉ mát của vua Bảo Đại, Thung lũng Tình Yêu, hồ Than Thở nằm trên đồi thông với chuyện tình bi thương dang dở của hai người trẻ yêu nhau được nhạc sĩ Hồng Vân-Trần Công Quý viết năm 1964 Đồi Thông Hai Mộ, do ca sĩ Phương Dung trình bày mà hầu như công chúng mọi giới đều thuộc nằm lòng.

Có vài giai thoại về chuyện tình đau buồn này, còn thêu dệt hồn ma hiện về, rùng rợn nổi cả gai ốc, không biết thực hư.

    Đà Lạt ơi, có nghe chăng Cam Ly khóc tình đầu dang dở

Đêm xuống Than Thở vang cung hờn thêm sắt xe tâm hồn

     Người đi trong bóng cô đơn…

(Đà Lạt Hoàng Hôn, nhạc Minh Kỳ & Dạ Cầm)

–Thung Lũng Tình Yêu –Valley d’Amour– Lâm Viên cách thành phố Đà Lạt khoảng 5, 6km, hướng Đông Bắc

Người ta gọi là Thung lũng Tình Yêu vì nơi đây phong cảnh hữu tình với thung lũng, với đồi thông xanh, với hồ nước biếc Đa Thiện. Là điểm hẹn hò của các đôi tình nhân (không biết có kể thêm mình trong số đó không nhỉ?🤔).

Cũng là tựa đề quyển tiểu thuyết xuất bản năm 1973 của nữ văn sĩ Lệ Hằng viết về tình yêu lấy bối cảnh Đà Lạt. Thời bấy giờ bà được xem là “hiện tượng văn học”, với bút pháp táo bạo cùng tư tưởng mới mẻ về tình yêu, rất được giới sinh viên học sinh chào đón, ưa thích.

Những địa điểm thời thượng cách mấy chục năm trước, thì hiện nay không còn nằm trong danh sách những-nơi-thu-hút-cần-đến-xem nữa. Phải chăng phong cảnh Đà Lạt mộng mơ, Đà Lạt sương mù, Đà Lạt ngàn hoa, Đà Lạt ngàn thông… tĩnh lặng, đơn điệu, khép kín quá so với kỷ nguyên Internet với nhịp sống nhanh, sống ồn ào, thích chia sẻ bản thân trên các diễn đàn xã hội? Rừng thông và những ngôi nhà cổ kính bị thu hẹp, bị bê tông-hoá bằng những công trình nhân tạo “vĩ đại”*, nhường không gian cho khách sạn cao tầng, nhà trọ kiểu cách, cửa hiệu thời trang mọc lên cho phù hợp với thị hiếu hiện đại.

*Vĩ đại ở đây tôi muốn nói là về mặt diện tích đồ sộ, chứ không bàn về giá trị tinh thần hay nghệ thuật. Điều đó còn phải xét lại.

Trên hành trình viễn du qua các tỉnh thành, ngoài việc viếng di tích lịch sử, núi non hùng vĩ, biển cả mênh mông… tôi cũng ghé xem các công trình nhân tạo (tháp, tượng, điêu khắc…) dựng ngay trung tâm thành phố, công viên…đọc bảng chú thích, thì hầu như đều ghi mấy chữ “to lớn nhất, nhiều nhất, đẹp nhất, quí báu nhất”. Kia là ngôi chùa, nhà thờ, tháp đài… lớn nhất thế giới (hoặc nhất V N, hoặc nhất Đông Nam Á). Nọ là bức tượng cao nhất thế giới, đập nước lớn nhất Việt Nam và đông nam Á…

Trong năm tới (2027) sẽ có mấy công trình “vĩ đại” được khánh thành như: 

–Bức tượng Phật Đại Nhật Như Lai cao nhất thế giới 167,5 m. Phật Đại Nhật Như Lai là Pháp thân của Đức Phật Thích Ca (tức bản thể tuyệt đối, trùm khắp vũ trụ). Còn Đức Thích Ca là Hoá thân (ứng thân) của ngài ở trần gian.

–Đại hí viện chuyên về opera, nhạc kịch, giao hưởng có sức chứa 5 ngàn người tại Cần Giờ, lớn nhất Đông Nam Á*

*Người Việt thừa hưởng một gia tài phong phú nghệ thuật, văn nghệ truyền thống như nhã nhạc cung đình Huế, dân ca Quan Họ Bắc Ninh, ca trù, cải lương, tuồng, chèo,… Đơn giản, bình dị, phù hợp với bản tính chân chất tự ngàn xưa.

Còn opéra, nhạc giao hưởng do người châu Âu sáng tác, có tính triết lý, tư duy bác học. Thử hỏi hí viện xây lên để phục vụ tầng lớp nào? Có bao nhiêu khán giả Việt cảm thụ được dòng nhạc đó? 

–Một “siêu sân vận động” 60 ngàn chỗ ngồi, xây “siêu thần tốc” chưa đầy 2 năm, đẳng cấp nhất Đông Nam Á, dư khả năng đăng cai các giải đá banh Thế Giới, Asiad, Olympic!!!”.

Sinh thời chồng tôi hay nhắc câu ngạn ngữ: “Pour vivre heureux, vivons cachés” (Dịch: Để có cuộc sống hạnh phúc, hãy sống ẩn dật), là 1 câu trong bài ngụ ngôn của văn sĩ Pháp J.P Claris de Florian ở thế kỷ 18. Lạ lùng, đó là ngụ ngôn Pháp, nhưng dân Thuỵ Sĩ lại áp dụng chân lý ấy vào cách sống của họ chính xác nhất.

Ngày 31/01/2026:

Gần 4 g sáng, hai cháu lên nhập nhóm. Cho hai cháu nhắm mắt ngủ lấy sức đến 8 g. Hôm nay chúng tôi đi chơi Thung lũng Vàng (Golden Valley) gần hồ Dankia -Suối Vàng thuộc Lang Biang. Tôi hỏi phải hồi xưa là Thung lũng Tình Yêu giờ đổi tên không? Cháu nói không phải, đây là công viên mới mở hướng tây bắc cách Đà Lạt 16km. Mấy năm trước cháu có đến rồi, du khách đông lắm vì phong cảnh rất đẹp, đặc biệt có đồi cỏ hồng, tha hồ chiêm ngưỡng, chụp hình.

Nhắc cỏ hồng, tôi nhớ bài hát Cỏ Hồng do nhạc sĩ Phạm Duy sáng tác được nhiều danh ca trình bày. Nhưng gieo vào lòng tôi nhiều cảm xúc chính là vợ chồng ca sĩ Lê Uyên & Phương song ca- hai người với dáng dấp lãng tử, giọng hát trầm khàn đã chinh phục bao trái tim giới trẻ thời thập niên 1970.

Rước em lên đồi, cỏ hoang ngập lối

Rước em lên đồi hẹn với bình minh…

…Cỏ hoang xao xuyến trên ngọn ngành

Đỏ như trong giấc mơ lung linh

Em ngoan như tình nồng, em bao la mịt mùng

Em thơm như cỏ hồng em ơi!

Cỏ đổi sang sắc hồng chỉ từ cuối tháng 10 đến hết tháng 12. Thời điểm chúng tôi đến đã cuối tháng 1 nên không được chiêm ngưỡng cỏ hồng, chỉ thấy cỏ xanh*

*Vậy đồi cỏ hồng là có thật chứ không như bãi đá hoang tưởng bảy màu Cà Dược-Bình Thuận.

Ngoài lối vào Thung Lũng Vàng cách cổng công viên chừng trăm mét có hai, ba người gác tụ nhau lại râm ran chuyện trò, thờ ơ cầm vé chúng tôi đưa mà không buồn nhìn và kiểm soát.

Khi vào trong cổng chúng tôi ngạc nhiên quá đỗi bởi nguyên khu du lịch rộng 200 hecta (2 triệu mét vuông) vắng tanh vắng ngắt quạnh quẽ không một bóng người. Chào đón chúng tôi là hàng ngàn đoá hoa khoe sắc hương trải đó đây trên khoảnh vườn rộng. Vợ chồng Vĩnh An-cháu tôi- nói: 

–Ủa, lần trước con đến thì du khách chật kín, muốn chụp hình phải chờ thật lâu mới tới phiên, sao giờ chẳng thấy nhân viên lẫn khách nào hết. 

Vài ki-ốt treo bảng hiệu bán thức ăn, cà phê nước giải khát bị bao phủ tấm bạt phai màu thời gian cũ rích.

Tuy nhiên, mảnh vườn trồng hoa Kiên Nhẫn (Impatiens de Waller), còn gọi hoa phượng-tiên thuộc họ Bóng-nước vẫn nở rực rỡ sắc đỏ, trắng…nhỏ nhắn, đẹp dịu dàng, khiêm tốn. Hoa coquelicot đỏ (anh túc) lã lơi theo làn gió như đùa giỡn đón khách. Những cây thông hay tùng(?) cắt tỉa gọn gàng nghệ thuật, chứng tỏ vẫn được bàn tay người chăm sóc chu đáo, cẩn thận.

Chúng tôi tiến xa hơn vào bên trong. Gặp một gia đình chừng 5,6 người đậu chiếc xe 7 chỗ vào khoảnh đất trống, bày dọn thức ăn ra chiếc bàn gỗ pique-nique.

Lát sau có thêm hai người lớn và hai trẻ con. Nguyên buổi sáng chỉ vỏn vẹn chừng 15 người trong Thung lũng Vàng mênh mông thơ mộng.

Kia là rặng thông thấp thoáng chen vài cội mai anh đào. Có chiếc cầu nho nhỏ bắc qua hồ nước. Có nhà rong mini của đồng bào Thượng. Có lối mòn giữa bãi cỏ xanh non. Có cái turbine xoay quanh giếng nước nho nhỏ, nhưng đã ngừng hoạt động.

Chúng tôi tung tăng khắp nơi khắp chốn, cảm tưởng mình là chủ nhân “giang sơn một cõi thung lũng hai triệu mét vuông” yên tĩnh xinh đẹp, gọi là vườn địa đàng cũng không ngoa này. 

Tha hồ trèo lên khối đá nho nhỏ đứng dang tay làm kiểu đón gió. Nhảy qua mấy tảng đá lót trên mặt hồ. Lát sau đói bụng bèn bày mấy gói xôi gấc, xôi gà, bắp luộc, cà phê nước uống ngồi bệt lên mặt nhà sàn gỗ cất de trên mặt hồ tạm lót dạ. May sáng nay chúng tôi ghé trung tâm Đà Lạt mua phòng hờ, không thì nhịn đói hết buổi trưa. 

Có ai tưởng tượng một công viên du lịch rộng hai triệu mét vuông mà từ sáng đến trưa chỉ độ 15 du khách đến viếng không vậy? Tôi kể chắc chẳng ai tin, nhưng chuyện có thật 100%. Tôi thật lòng ái ngại cho tình trạng đìu hiu nầy.

Nhưng trong cái buồn “hơi tào lao, bao đồng”, bù lại chúng tôi được “làm chủ hiện trường”, chụp bao nhiêu là hình, không bị ai “dính” vô màn hình quấy rầy.

B/-

Buổi chiều 6 người chúng tôi quyết định cuốc bộ ra trung tâm dạo ngắm phố phường. Từ nhà trọ Dốc Hồng phải trèo lên trượt xuống ba, bốn con dốc khá cao. Dốc Hồng mà chẳng thấy màu hồng, chỉ thấy tim đập dồn, thở dốc từng cơn.

Khu chợ cũ (Hồng Kông bên hông Đà Lạt)

Các cháu nói đã đến Đà Lạt là phải bước lên những bậc thang trước khu chợ cũ, còn gọi là chợ Âm Phủ hay cầu thang Mộng Đẹp, để sống lại ký ức của nhiều thế hệ từng một thời gắn bó. Nơi các phụ nữ sáng sớm gánh rau cải ra chợ, học sinh đến trường đều mượn lối đi cầu thang đó mỗi ngày.

*Tôi thắc mắc vì sao cầu thang có tên Âm Phủ và Mộng Đẹp. Tìm hiểu, mới biết rằng

  a) Mộng Đẹp là dịch từ Nice Dream, tên một khách sạn ở gần đó (thời 1960).

  b) Chợ Âm Phủ vì ban đêm thời ấy chưa có điện chỉ có đèn dầu tù mù trong màn sương mờ mờ ảo ảo.

Lại nhớ ở Huế có món cơm Âm phủ, là món đặc sản nổi tiếng của cố đô. Do hồi xửa hồi xưa có 1 quán cơm mở bán lúc nửa đêm dành cho người lao động muộn, chưa có điện nên chỉ thắp đèn dầu leo lét, giống như chợ dưới âm phủ.

Thế là từ cầu thang mộng-đẹp, chỉ cần bước vài bước chân là sa xuống chợ âm-phủ liền tức thời. Tương tự một đời người. Nghe sao rờn rợn🫣.

Nhất thất túc thành thiên cổ hận

Tái hồi đầu thị bách niên cơ

Dịch: Một bước sa cơ nghìn thu hận

Ngoái đầu nhìn lại hoá trăm năm

(Câu thơ tạc trên bia mộ anh hùng Nguyễn Trường Tộ, không rõ tác giả)

Cũng từ cầu thang dẫn lối vào khu chợ cũ, người ta bán quần áo cũ, bỗng trở thành một địa điểm thịnh hành cho những người hoài cổ hoặc là cái mode giới trẻ thích sống ảo săn ảnh khoe lên FB. Họ gọi đó là “khu Hồng Kông bên hông chợ Đà Lạt”.

Ừ thì tôi cũng leo lên Mộng Đẹp để nhớ ngày xưa dấu chân mình đã từng đặt tới chứ không phải để đăng lên FB.

*Tôi vốn bảo thủ (hay cổ hủ). Ai tìm đỏ mắt cũng không thể thấy tên tôi trên mạng xã hội. Áp dụng đúng ngạn ngữ chồng hay nói: “Pour vivre heureux, vivons cachés”. 

Ta về cúi mái đầu sương điểm

Nghe nặng từ tâm lượng đất trời

Cảm ơn hoa đã vì ta nở

Thế giới vui từ mỗi lẻ loi…

…Ta về như hạc vàng thương nhớ

Một thuở trần gian bay lướt qua

Ta tiếc đời ta sao hữu hạn

Đành không trải hết được lòng ta

   (Ta Về, thơ Tô Thuỳ Yên)

(Còn tiếp)

Thanh Hà

LCDF, 06/11/2026